ข้อเข่าเสื่อม ‘ปั่นจักรยาน’ ดีจริงหรือ?

ไม่ว่าคุณจะเป็น โรคข้อเข่าเสื่อม อยู่แล้ว หรือแค่มีอาการปวดเข่าบางครั้งและอาจกังวลเรื่องการออกกำลังกาย บทความนี้มีคำตอบให้ครับ
การออกกำลังกายนับว่าเป็นสิ่งที่สำคัญเพื่อเพิ่มความแข็งแรง และภูมิคุ้มกันให้กับร่างกาย การออกกำลังกายที่เหมาะสมสำหรับผู้มีอาการปวดข้อเข่า หรือผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมนั้น จะมีหลักการคือต้องให้เกิดแรงกระแทกที่ข้อเข่าน้อยที่สุด เพื่อไม่เกิดการบาดเจ็บขึ้นกับกระดูกอ่อนข้อเข่า ผลการวิจัยจึงออกมาว่า การปั่นจักรยานและว่ายน้ำจึงเป็นกีฬาที่เหมาะสมที่สุด

การปั่นจักรยานลักษณะที่ทำให้เข่าเสื่อมได้ คือต้องปั่นรุนแรงระดับนักกีฬา มีการยืนโยกจักรยานเพื่อปั่นขึ้นเขาหรือเร่งความเร็วอย่างรุนแรง จึงจะเกิดแรงกดมหาศาลที่กระดูกอ่อนข้อเข่า ถ้าหากเอ็นข้อเข่าไม่แข็งแรงและกล้ามเนื้อรอบ ๆ ข้อเข่าไม่ได้ถูกฝึกมาอย่างดีแล้วนั้น ย่อมอาจนะทำให้กระดูกอ่อนในข้อเข่าได้รับบาดเจ็บได้
อีกจุดหนึ่งคือ เราต้องลดแรงกดที่กระดูกสะบ้าในระหว่างปั่นจักรยานลง ซึ่งทำได้โดยการปรับรถจักรยานให้เหมาะสม เริ่มจากปรับระดับอานให้สูงขึ้น โดยระดับความสูงที่เหมาะสมคือ เมื่อเราเหยียดขาถีบบันไดลงสุดแล้ว ข้อเข่านั้นมีลักษณะเกือบๆ ตรง โดยยังคงงออยู่อีกเพียงเล็กน้อยประมาณ 10 – 15 องศา เลื่อนอานไปด้านหน้าหรือหลังให้พอ อ่านเพิ่มเติม

สัญญาณเตือนของภาวะ “ข้อเข่าเสื่อม”

ข้อเข่าเสื่อม เป็นอาการทางกระดูกและข้ออันดับ 1 ของคนไทย มักเกิดในช่วงอายุ 55 ปีขึ้นไป แต่ด้วยพฤติกรรมการใช้ชีวิตของคนในปัจจุบันส่งผลให้เกิดอาการ “ข้อเข้าเสื่อม” ก่อนวัยอันควรมากขึ้นเรื่อยๆ ลักษณะของข้อเข่าเป็นอวัยวะส่วนที่ถูกใช้งานมากมาโดยตลอดในทุกอิริยาบถ ไม่ว่าจะเป็นการเดิน วิ่ง กระโดด ลุก นั่ง อีกทั้ง ข้อเข่ายังต้องทำหน้าที่รับน้ำหนักตัวเราด้วย และยิ่งต้องรองรับน้ำหนักหรือแรงกดกระแทกมากเท่าไหร่ การเกิดภาวะสึกหรอก็มีมากขึ้นเท่านั้น
เมื่อใดก็ตามที่มีอาการเหล่านี้สงสัยได้ว่าเสี่ยง “ข้อเข่าเสื่อม”
อาการปวดเข่า เป็นอาการที่พบบ่อยที่สุด มักปวดมากขึ้นเมื่อใช้งาน และลดลงหลังจากการพัก เช่น เดิน ขึ้นลงบันได หรือนั่งพับเข่า อาการจะดีขึ้นเมื่อหยุดพักการใช้ข้อ นอกจากนี้ ยังมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น
ตึงน่อง เมื่อยน่อง เข่าบวม
รู้สึกข้อฝืดขณะเคลื่อนไหว บางครั้งรู้สึกเจ็บ
เคลื่อนไหวแล้วไม่มั่นคง เหมือนเข่าหลวม
มีเสียงเสียดสีจากภายในข้อ แต่ไม่ใช่เสียงดังกรอบแกรบเวลาขยับ (หากเป็นเสียงที่หูได้ยินเวลาขยับ นั่นอาจบอกว่ากล้ามเนื้อบริเวณรอบๆ ข้อเข่าหย่อน ไม่กระชับ)
งอเข่า เหยียดข้อได้ไม่สุดเหมือนเคย
เข่าผิดรูป โก่งออกนอก
เมื่อมีภาวะข้อเสื่อมรุนแรง อาการปวดจะรุนแรงมากขึ้น มักปวดในช่วงเวลากลางคืน ในบางรายอาจคลำเจอส่วนกระดูกงอกได้บริเวณด้านข้างข้อ หากปล่อยไว้นานจนข้อเสื่อมมากขึ้นเรื่อยๆ จะพบว่าเหยียด หรืองอข้อเข่าได้ไม่ค่อยสุด กล้ามเนื้อต้นขาลีบ ข้อเข่าโก่ง ใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างยากลำบาก และมีอาการปวดเวลาเดิน หรือขยับ
พฤติกรรมแบบไหนที่ทำให้เข่าเสื่อมเร็ว?
การที่เรามีพฤติกรรมเดิมๆ ทำซ้ำๆ ล้วนยิ่งทำร้ายข้อเข่า เช่น นั่งขัดสมาธิ นั่งพับเพียบ นั่งยองๆ คลานเข่า คุกเข่า หรือเคยเกิดอุบัติเหตุรุนแรงบริเวณดังกล่าว นอกจากนี้ การที่เรามีน้ำหนักตัวมากเกินไปก็เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เข่าต้องทำหน้าที่รับแรงกดกระแทกจากอิริยาบถในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นการยืน เดิน หรือนั่ง จะเห็นได้ว่าแพทย์มักแนะนำเรื่องควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์พอดีสำหรับผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อม อ่านเพิ่มเติม