ท่าบริหารร่างกาย แก้อาการเวียนหัว บ้านหมุน

อาการเวียนหัว บ้านหมุน เดินเซ ส่วนใหญ่เกิดจากความผิดปกติของระบบการทรงตัวของร่างกาย อย่าง หูชั้นใน หรือสมอง โดยผู้ป่วยมักจะมีอาการแสดงเวลาที่มีการเคลื่อนไหวศีรษะหรือใช้สายตา ซึ่งการบำบัดด้วยวิธีการบริหารร่างกายนั้นเป็นการฝึกเพื่อปรับสมดุลของการทรงตัว ทำให้ อาการเวียนหัว ที่เป็นอยู่บรรเทาลงได้

ท่าบริหาร(สาย)ตาและกล้ามเนื้อคอ
มองขึ้น-ลงอย่างช้าๆ แล้วค่อยๆ เริ่มทำให้เร็วขึ้นจนครบ 20 ครั้ง

มองไปทางซ้าย มองไปทางขวา อย่างช้าๆ แล้วค่อยๆ เริ่มทำให้เร็วขึ้นจนครบ 20 ครั้ง

มองจ้องที่วัตถุเดิม พร้อมกับหันศีรษะจากด้านซ้ายไปขวาหรือจากด้านขวาไปซ้าย แล้วสลับไปมาโดยเริ่มอย่างช้าๆ แล้วค่อยๆ เริ่มทำให้เร็วขึ้นจนครบ 20 ครั้ง

ยกนิ้วชี้ขึ้นโดยให้ตามองที่ปลายนิ้วชี้ของตัวเอง ค่อยๆ เลื่อนนิ้วเข้าหาตัวจนห่างประมาณ 1 ฟุต แล้วเลื่อนถอยกลับที่เดิม ทำซ้ำจนครบ 20 ครั้ง
ท่าบริหารศีรษะ
หลับตา ก้มศีรษะเหมือนการคำนับ หลังจากนั้นค่อยๆ เงยหน้าขึ้นจนตั้งตรง แล้วแหงนต่อไปทางด้านหลังอย่างช้าๆ แล้วค่อยๆ เริ่มทำให้เร็วขึ้นจนครบ 20 ครั้ง

หันศีรษะไปทางด้านซ้าย มองตรง และหันไปทางด้านขวา สลับไปมาอย่างช้าๆ แล้วค่อยๆ เริ่มทำให้เร็วขึ้นจนครบ 20 ครั้ง
ท่าบริหารการทรงตัว(การยืน)
เปลี่ยนจากท่านั่งเป็นท่ายืนอย่างช้าๆ แล้วค่อยๆ เริ่มทำให้เร็วขึ้นจนครบ 20 ครั้ง จากนั้นให้หลับตาแล้วเปลี่ยนท่านั่งเป็นท่ายืนเหมือนเดิมอีก 20 ครั้ง

เปลี่ยนจากท่านั่งเป็นท่ายืน…หมุนตัวไปทางขวาแล้วนั่งลง จากนั้นเปลี่ยนจากท่านั่งเป็นท่ายืน…หมุนตัวไปทางซ้ายแล้วนั่งลง ทำซ้ำต่อเนื่องจนครบ 10 ครั้ง
ท่าบริหารการทรงตัว(การเคลื่อนไหว)
เดินจากผนังด้านหนึ่งของห้องไปยังอีกด้านหนึ่งโดยลืมตา ประมาณ 10 ครั้ง หลังจากนั้นให้หลับตาแล้วเดินจากผนังด้านหนึ่งของห้องไปยังอีกด้านหนึ่ง ประมาณ 10 ครั้ง

เล่นกีฬาเบาๆ ที่ชอบ อย่างเช่น การเลี้ยงลูกบาส การโยนลูกบอลไปกลับ หรือกีฬาที่ต้องอาศัยการเคลื่อนไหวของศีรษะ ตา และลำตัว ก็สามารถช่วยปรับระบบการทรงตัวให้ดีขึ้นได้
เมื่อมีอาการเวียนหัว…ท่า(บริหาร)นี้สิ ช่วยได้!
กรณีผู้ป่วยรู้สึกเวียนหัวเมื่อนอนตะแคง อ่านเพิ่มเติม

อาการเวียนหัว พบได้บ่อยมากขึ้นในปัจจุบัน เกิดอาการเหล่านี้มีหลากหลาย

อาการเวียนหัว มึนงง นับว่าเป็นอาการที่พบได้บ่อยมากขึ้นในปัจจุบัน ปัจจัยที่ก่อให้เกิดอาการเหล่านี้มีหลากหลาย และมีสาเหตุมาจากหลายโรคที่ซับซ้อน อาการเวียนหัวมี 2 ลักษณะ คือ
อาการมึนเวียนศีรษะ (Dizziness) มีความหมายรวมตั้งแต่อาการมึนศีรษะไปจนถึงอาการวิงเวียนศีรษะ เวียนหัว ซึ่งเป็นอาการไม่เฉพาะเจาะจง เกิดได้จากโรคต่างๆ เช่น โรคทางระบบไหลเวียนเลือด โรคทางระบบประสาท ภาวะโลหิตจาง เป็นต้น
อาการเวียนหัว ศีรษะบ้านหมุน (Vertigo) หมายถึง เฉพาะอาการเวียนศีรษะแบบรู้สึกหมุน หรือโคลงเคลงเท่านั้น
หากผู้ป่วยมาด้วยอาการเวียนศีรษะ ต้องถามประวัติให้ชัดเจนว่าอาการที่ผู้ป่วยหมายถึงนั้น คืออะไร เพราะในผู้ป่วยบางรายอาจหมายถึงอาการมึนศีรษะ (Dizziness) หรืออาจหมายถึงอาการหน้ามืดคล้ายจะเป็นลม แม้กระทั่งอาการปวดที่เกิดจากความเครียด ซึ่งทำให้ผู้ป่วยเกิดอาการปวดรัดหนักรอบศีรษะก็อาจใช้คำว่าเวียนศีรษะได้เช่นกัน ในผู้ป่วยที่มีอาการมึนศีรษะมักจะมีอาการเวียนหัวเบาๆ หรือหนัก จะไม่มีความรู้สึกหมุน อาการมึนศีรษะนี้อาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น มีความดันตกในท่ายืน (Postural Hypotension) ผู้ที่มีอาการคล้ายจะเป็นลม (Near Syncope) ผู้ที่มีภาวะหายใจเร็วกว่าปกติ (Hyperventilation) ส่วนผู้สูงอายุที่มาด้วยอาการมึนศีรษะมักจะเกิดจากความผิดปกติของประสาทสัมผัสที่เกี่ยวข้องกับการทรงตัวหลายอย่างร่วมกัน ที่เรียกว่า (Multiple Sensory Deficits) ได้แก่ การมองเห็นลดลง ประสาทหูไม่ดี และความผิดปกติของการรับรู้อากัปกิริยา (Proprioception) ผู้ป่วยเหล่านี้มักจะมีอาการมึนศีรษะโดยเฉพาะเวลาเดิน หรือทรงตัว อาการเวียนหัวบ้านหมุน หรือวิงเวียนศีรษะ (Vertigo) เป็นอาการที่เกิดขึ้นเนื่องจากกระบวนการรับรู้เกี่ยวกับการเคลื่อนไหวของร่างกายผิดปกติไป อาจเป็นความรู้สึกว่าตัวเองมีการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติไป หรือรู้สึกว่าสิ่งแวดล้อมผิดปกติก็ได้ โดยทั่วไปผู้ป่วยมักจะบรรยายว่ามีการเห็นสิ่งรอบตัวเอียง หมุน หรือตัวเองหมุนไปรอบๆ ในบางครั้งจะมีความรู้สึกโคลงเคลงเหมือนอยู่ในเรือ มีอาการวิงเวียน และเห็นพื้น หรือเพดานหมุน ที่เราเรียกกันติดปากว่า อาการบ้านหมุนมักเป็นเพียงชั่ววูบ เวลามีการเคลื่อนไหวศีรษะ (ก้ม-เงย หันซ้าย-ขวา) อาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียนร่วมด้วย เมื่อตั้งคอตรง หรือนอนนิ่งๆ จะรู้สึกดีขึ้น
สาเหตุ ของอาการเวียนหัว
สาเหตุของความผิดปกตินี้ เกิดได้ตั้งแต่ความผิดปกติของระบบการทรงตัวส่วนปลาย (หูชั้นใน และเส้นประสาทการทรงตัว) หรือระบบการทรงตัวในระบบประสาทส่วนกลาง
หินปูนในหูชั้นในเคลื่อน หรือเวียนศีรษะขณะเปลี่ยนท่า (Benign Paroxysmal Positioning Vertigo: BPPV) เป็นโรคที่ทำให้เกิดอาการเวียนศีรษะบ้านหมุนที่พบได้บ่อยที่สุด โรคนี้เป็นโรคที่เกิดจากความเสื่อมของหูชั้นใน พบมากในผู้สูงอายุ อาการเฉพาะของโรคนี้ คือ เวียนศีรษะบ้านหมุนที่เกิดขึ้นทันทีทันใดในขณะเปลี่ยนท่าทางของศีรษะ เช่น ระหว่างกำลังล้มตัวลงนอน หรือลุกจากที่นอน เงยหน้า ก้มหยิบของ เป็นต้น อาการมักจะเป็นระยะเวลาสั้นๆ เป็นแค่ช่วงวินาทีที่ขยับศีรษะ และจะค่อยๆ หายไป ผู้ป่วยโรคนี้จะไม่มีอาการหูอื้อ ไม่พบการสูญเสียการได้ยิน หรือเสียงผิดปกติในหู (ยกเว้นในรายที่เป็นโรคหูอยู่ก่อนแล้ว) รวมถึงไม่มีอาการทางระบบประสาท เช่น แขน ขาชา หรืออ่อนแรง
น้ำในหูชั้นในผิดปกติ หรือโรคน้ำในหูไม่เท่ากัน (Meniere’s Disease) เป็นโรคที่เกิดจากความผิดปกติของหูชั้นในโดยยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่พบว่ามาจากความผิดปกติของน้ำที่อยู่ภายในหูชั้นใน ซึ่งทำให้ผู้ป่วยเกิดอาการเวียนศีรษะแบบรู้สึกหมุนอย่างรุนแรง ร่วมกับมีอาการคลื่นไส้ อาเจียนและาการเดินเซ ตากระตุก ร่วมด้วย หรืออาการวิงเวียนมากจนลุกนั่ง และเดินไม่ไหวสูญเสียสมดุลของร่างกาย ทำให้เซ หรือล้มได้ง่าย อาการเวียนศีรษะที่เกิดจากโรคนี้อาจนานเป็นนาทีจนถึงหลายชั่วโมง ซึ่งในระหว่างที่เกิดอาการผู้ป่วยควรอยู่นิ่งๆ ไม่ขยับศีรษะ เพราะอาจทำให้มีอาการเวียนศีรษะเพิ่มขึ้นได้ นอกจากนี้ ผู้ป่วยอาจมีการได้ยินลดลง และมีเสียงดังในหู บางครั้งพบอาการหูอื้อได้ด้วย อ่านเพิ่มเติม